İmmünoloji Nedir?
İnsan vücudu kendi yapısından olmayan yabancı cisimleri ayırt edebilen bir sisteme sahiptir. Bu yabancı cisimler antijen olarak tanımlanmaktadır. İmmünoloji, vücut bağışıklık sisteminin yabancı mikroorganizmalar tarafından istila edilmesi sonucu, bağışıklık sistemi tarafından verilen yanıtların incelendiği bilim dalına immünoloji denir. Yani kısacası, bağışıklık sistemiyle ilgilenen tıp bilimidir.
Bağışıklık sistemi, enfeksiyon oluşumuna sebep olan mikroorganizmaları önlemek, kontrolsüz hücre bölünmesini engellemek ve vücuda yabancı gelen her türlü reaksiyonun önüne geçmekle görevli bir sistemdir. İmmünite olaylarında rol alan tüm yapı, organ, doku ve hücrelere bağışıklık sistemi denir. İmmün yanıt, genetik özelliklere, metabolizmaya, genel sağlık durumuna ve çevresel özelliklere göre değişkenlik gösterir.
İmmün sistem, olası bir antijene (yabancı madde) karşı üç farklı reaksiyon gösterebilir.
- Aktivasyon: Vücuda giren bir yabancı mikroorganizmanın, immün sistem tarafından antikor üretimi sayesinde yok edilmesi ile bağışıklık sistemi etki edebilir. Vücuda giren bu antijen yok edildiği gibi, bu zararlı mikroorganizma vücut tarafından tanınarak daha sonra bu aynı anijenin hastalık yapması önlenmiş olur.
- Bağışıklık Yetmezliği: Vücuda giren hastalık yapıcı organizmaların, insan immün sistemine üstün gelmesidir. Bu durumda vücut hastalıklara açık olmaktadır. Bağışıklık yetmezliğine sebep olan faktörler ise kanser, kemoterapi, ilaç kullanımı veya bağışıklık yetmezliğini çökerten HIV gibi hastalıklardır.
- Alerji: Bazı durumlarda bağışıklık sistemi oldukça hassas bir yapıya bürünerek, zararı olmayan maddeleri bile patojen olarak görmekte ve buna karşı bir tepki göstermektedir. Bu durumun sonucunda ise alerji, astım veya bahar nezlesi gibi alerjik reaksiyonlar görülebilir. Alerjide genel olarak bir tedaviye gerek duyulmaz. Alerjiye sebep olan neden ortadan kalktığı zaman durum kendiliğinden düzelmektedir.
Bağışıklık Sistemi (İmmünolojik) Hastalıklar
Bağışıklık sisteminin vücudu koruyamadığı zamanlarda veya bu sistemin insan vücudunu düşman olarak görüp saldırması sonucu bazı hastalıklar ortaya çıkmaktadır.
Bağışıklık yetmezliğinin nedenleri enfeksiyon, yetersiz beslenme, kanser, HIV veya kemoterapi olabilmektedir. Bağışıklık sisteminin, bulunduğu dokulara saldırmasına ise otoimmün hastalıklar denir. Bunun sonucunda saldırıya uğrayan doku ve organlar zarar görür.
İmmünolojik Hastalıklar:
- Ürtiker
- Vaskülit
- Bronşit
- Alerjik Astım
- Kontakt dermatit
- Atopik dermatit
- Romatoid Artrit
- Graves Hastalığı
İmmünolojik Hastalıklarda Tanı
Bağışıklık sistemi hastalığı bir alerjiden kaynaklı ise alerji testi yapılır. Bu test ağrısız ve basit bir işlemdir. Alerji testleri iki farklı şekilde yapılabilmektedir. Birinci yöntemde, alerji olunan madde kola sürülerek bölge kızarıklık ve kaşıntı yönünden izlenir. Diğer bir yol ise alerjen maddenin intradermal olarak deri altında enjekte edilmesi ile olur.
Alerji dışındaki diğer immünite hastalıklarında ise kan testleri yapılarak tanı konur.
İmmünolojik Hastalıklarda Belirti-Bulgu
Alerjik hastalıkların belirti bulguları genellikle benzer özellik gösterir. Bu belirtiler:
- Hapşırık
- Burun akıntısı
- Ciltte kızarıklık ve kaşıntı
- Mide bulantısı
- İshal
- İştahsızlık
- Terleme
- Karın ağrısı
Ürtiker
Solunum yoluyla ortaya çıkan alerjilerde hapşırma, burun akıntısı ve diğer burun-ciğer sorunları ortaya çıkar. Ancak alerjinin sebebi bir besinden dolayı kaynaklanıyorsa, bu durumda ağız, mide ve dilde bazı problemlere rastlanır.
Bağışıklık sistemi hastalıklarında belirtiler:
- Tekrarlayan enfeksiyonlar
- Hormonal bozukluklar
- Lenf bezlerinde büyüme
- Otoimmün hastalıklar
