Lifli besinler, vücutta sindirilemeyen karbonhidrat grubu besinlerdir. İki çeşit lifli besin vardır. Suda erimeyen lifli besinler, bağırsakta bulunana atık maddelerin ilerlemesini sağlarken, suda eriyenler ise bağırsakları çalıştırmaktadır.
Lif tüketimi, toplumumuzda dikkat edilmeyen bir durumdur. Ancak düzenli lifli besin tüketimi olmadığı zaman beklenmedik hastalıklarla karşılaşılması muhtemeldir. Bundan dolayı beslenmelerimizde lifli gıdaların tüketimine özen göstermemiz gerekmektedir. Bu yazımızda lif açısından zengin bir besin olan psyllium hakkında her şeyi sizlerle paylaşacağız.
Psyllium Nedir?
Psyllium, bitki tohumlarının kabuklarından elde edilen, lif açısından oldukça zengin bir gıdadır. Suda çözünme özelliği olan lif grubunu barındırdığı için, bağırsakların düzenli çalışmasını sağlamaktadır.
Ülkemizde karnıyarık otu adıyla da bilinen psyllium, oldukça çok faydası olan bir besindir.
Psylliumun Faydaları Nelerdir?
Psyllium, laksatif (dışkı gevşetme) özelliği ile bilinen bir besin olmasına rağmen, bunun dışında birçok faydası olan bir besindir. Bu faydaları hep beraber inceleyelim.
Bağırsakta Emilimi Düzenler
Bağırsaklar, tüketilen her besini sindirerek vücutta kullanmak isterler. Önlerine gelen her ürünü emerek kana taşımayı görev edinmişlerdir. Zararlı-zararsız ayırt etmeden besinleri emen bağırsakların bu özelliği olumsuz sonuçlara sebep olabilmektedir. Psyllium besinlerle eraber tüketiliği zaman ise vücutta kilo almaya sebep olan glikoz gibi bileşenlerin emilimini engeller. Vücuda zararlı olabilecek maddelerin emilimini engelleyen psyllium, bağırsakların yüzeyini jel gibi kaplar ve korur.
Kolesterolü Düzenler
Psyllium tüketiminin, toplam kolesterolü %5, kötü kolesterol olan LDL’yi ise %8-9 civarında azalttığı, çalışmalarla gösterilmiştir. Kalp damar hastalıklarına sebep olan kolesterolün düşürülmesi için psyllium tüketimi, kalp damar hastalığına yakalanma riskini azaltacaktır.
Kan Şekerini Düzenler
Bağırsak üzerinde barikat kurarak glikoz emilimini önleyen psyllium, tip 2 diyabet hastalığı olanlar için bulunmaz bir şifa niteliğinde. Kan şekerini düşürme konusunda uzman olan psyllium, yemek sonrası glikoz emiliminin %10-15 civarında azalmasını sağlıyor.
Bağırsaktaki Faydalı Bakterileri Besler
Bağırsaklarda, zararlı bakteriler bulunduğu gibi vücudumuzun faydasına çalışan bakteriler de bulunmaktadır. Psyllium ise insan tarafından sindirilemez ancak bu faydalı bakteriler tarafından sindirilebilir bir besindir. Bağırsaktaki bu faydalı bakteriler psylliumu sindirerek çoğalır ve etkili işlev görürler. Ayrıca gaz birikimi olan kişilerde de çok işe yarayan bir besin. Bağırsak bakterileri tarafından yavaş parçalandığı için gaz oluşumun önlüyor.
Bağırsak hastalığı olan Crohn ve ülsteratif kolit için de oldukça faydalı bir besin olan psylliumun, bağırsaklarını önemseyenler tarafından kullanılmasında fayda vardır.
İshal ve Kabızı Önler
Psylliumun oldukça ilginç bir özelliği daha var. O da, ishal rahatsızlığı olan bireylerde katılaştırması, kabız olan kişilerde ise dışkıyı yumuşatması. Evet doğru duydunuz, psyllium bu ikisini de yapabilen bir besin. Ayrıca irritabl bağırsak sendromunun tedavisinde de oldukça etkili bir çözüm önerisi olarak psyllium gösterilir. Hekim kontrolünde kullanılması gerekir.
Doygunluk Hissi Verir
Psyllium, bağırsaklar tarafından zor sindirilen bir besin olduğu için, bağırsaklarda uzun süre yer tutmaktadır. Bu özelliğinden dolayı kilo vermek isteyenler için kullanılabilecek bir besindir. Psyllium, bağırsaklarda doluluk hissi oluşturacağından dolayı açlık hissinin oluşmasını geciktirecektir.
Eğer siz de zor doyuyor veya sürekli acıkıyorsanız, psyllium tüketerek bunların önüne geçebilirsiniz.
Psylliumun Kullanımı
Psyllium supplement olarak kullanılan bir besindir. İster doğal olanı tercih edin ister işlenmiş olan kapsül halinde olanları. İkisinin de kullanımı oldukça benzerlik içerir. Hangisini tercih edeceğiniz tamamen size kalmış. Kullanımları şu şekildedir:
Günde en fazla üç defa olacak şekilde, her kullanımda 5 gram psylliumu bir barsak suya ekleyiniz. Zor doyan biriyseniz yemekten yarım saat önce, hızlı acıkan biriyseniz yemek yedikten yarım saat sonra içiniz.
Eğer başka bir besin takviyesi veya ilaç kullanıyorsanız, psyllium ile bunların arasında iki saat aralık bırakarak tüketin. Aksi takdirde ilaç ve vitaminin etkisinde azalma görülecektir.
Psylliumu Kimlerin Kullanması Sakıncalıdır?
- Aşırı lifli besin tüketen kişiler: Günlük olarak 30 gram lif tüketimine sahip biriyseniz, psyllium kullanmamanız gerekir. Aksi takdirde şişkinlik ve gaz oluşumu şikayetleri ortaya çıkabilir.
- Astım ve alerjisi olanlar: Psyllium, bitki tohumlarının kabuklarından oluştuğu için alerjen madde bulundurmaktadır. Bundan dolayı alerji ve astımı olan kişilerin tüketimi uygun değildir.
- Yeterli sıvı tüketmeyenler: Psyllium, suyun emilimini arttıran bir besin olduğu için, sıvı tüketimi az olan kişilerde sakıncalı sonuçlar doğurabilmektedir. Zaten az sıvı tüketen birisinin, psyllium tüketiminden dolayı olan sıvının da emilmesi kabızlık gibi durumlar ortaya çıkarabilir.
